Bệnh trầm cảm có chữa được không? Bệnh có thể khỏi hẳn?

Bệnh trầm cảm có chữa được không? Bệnh có thể khỏi hẳn? 1

Bệnh trầm cảm có chữa được không và có thực sự được điều trị thành công không? Câu trả lời ngắn gọn là CÓ. Theo viện Sức khỏe Tâm thần Quốc gia Hoa Kỳ (NIMH), bệnh trầm cảm có thể được điều trị bằng các loại thuốc chống trầm cảm và liệu pháp tâm lý. 

Bệnh trầm cảm là gì?

Trầm cảm là một hiện tượng rối loạn cảm xúc, rối loạn khí sắc thường gặp trong tâm thần học. Bệnh do hoạt động của bộ não bị rối loạn gây nên và tạo thành những biến đổi thất thường trong suy nghĩ hành vi cũng như trong tác phong của người bệnh.

Trầm cảm là một trong những chứng bệnh lý thường gặp phổ biến trong xã hội hiện đại ngày nay. Bệnh nếu không được phát hiện và hỗ trợ điều trị kịp thời có thể gây ra các ảnh hưởng liên quan đến: công việc, các mối quan hệ, hành động tiêu cực và nghiêm trọng hơn có thể dẫn đến hiện tượng tự sát.

Đối với một số người bệnh khi đã được điều trị thành công họ tiếp tục được trở lại với cuộc sống bình thường và hạnh phúc. Tuy nhiên cũng có một số trường hợp bệnh cần phải được hỗ trợ điều trị trong một thời gian dài, kiên trì và cần một sự quyết tâm cao để khắc phục.

Nguyên nhân dẫn đến trầm cảm

Nguyên nhân dẫn đến trầm cảm 1

Có khá nhiều nguyên nhân được cho là gây ra chứng rối loạn trầm cảm bao gồm các yếu tố liên quan đến môi trường sống, hoàn cảnh gia đình, tác động bên ngoài xã hội hoặc bị gặp các tổn thương sau biến cố … những điều này cũng có thể gây ra người bệnh mắc chứng trầm cảm.

Yếu tố di truyền

Hiện tượng di truyền ở đấy có thể là trong gia đình, hoặc trong cùng trứng, anh chị em sinh đôi. Nên nếu trong gia đình bạn có một thành viên giai đình mà bị trầm cảm thì cũng rất có những khả năng cao di truyền sang người khác.

Do tâm lý bi quan

Đối với một số người có tính cách bi quan thì nhiều khả năng trở lên bị mắc chứng bệnh trầm cảm cao hơn so với những người có thái độ sống lạc quan, vui vẻ và thích sự chia sẻ giao lưu. Chính vì vậy, thái độ sống cũng là một trong những nguyên nhân có thể gây ra chứng trầm cảm.

Do bị gặp các tổn thương sau biến cố

Nhiều bệnh nhân xảy ra trầm cảm có thể là do họ đang hoặc đã từng bị gặp phải một số tổn thương nào đó trong cuộc sống như liên quan đến chuyện tình cảm, chuyện gia đình hay liên quan đến công việc. Khi họ phải đối diện với những biến cố mà vượt quá giới hạn khả chịu đựng của họ, hoặc họ không có cách nào để giải tỏa được và chia sẻ với những người xung quanh. Họ cố giữ những nỗi tổn thương ấy trong lòng, dằn vặt và gặm nhấm những tổn thương ấy theo thời gian. Cho đến, một lúc nào đó, những hiện tượng bắt đầu bứt phá, họ không kiểm soát được và không còn làm chủ được bản thân nên nảy sinh ra các vấn đề như cáu gắt, bất cần, nóng giận hoặc cảm thấy bản thân như bước vào con đường cùng không có cách giải thoát.

Triệu chứng nhận biết trầm cảm

Người bị trầm cảm thường có những biểu hiện sau:

  • Tâm trạng thường xuyên bị chán nản hay cáu gắt và bực bội với mọi vật, hiện tượng ở xung quanh mình.
  • Gặp khó khăn liên quan đến giấc ngủ như: bị ngủ triền miên, không ngủ được, hay bị tỉnh giấc và trằn trọc khó ngủ…
  • Bản thân luôn cảm thấy bị ngược đãi, mặc cảm hoặc bị tổn thương liên quan đến cảm xúc
  • Những thói quen, sở thích bị thay đổi
  • Năng lượng kém, luôn cảm giác bị mệt mỏi và khả năng giao tiếp chậm hơn
  • Luôn trong trạng thái kích động, lo lắng hoặc bị hoảng loạn
  • Suy nghĩ tiêu cực hoặc có ý nghĩ tự sát, làm hại bản thân…

Những người trầm cảm mặc dù không phải ai cũng có thể gặp hết tất cả những triệu chứng trên. Tùy vào từng mức độ trầm cảm nặng hay trầm cảm nhẹ và nguyên nhân dẫn đến trầm cảm là gì mà mỗi người sẽ có những biểu hiện khác nhau. Các dấu hiệu trên chúng được kéo dài trong khoảng 2 tuần trở đi và thường xuyên lặp lại hầu hết trong ngày, thì ta xác định là những triệu chứng tâm lý của bệnh trầm cảm.

Bệnh trầm cảm chữa được không?

Bệnh trầm cảm chữa được không? 1

Theo các chuyên gia, bệnh trầm cảm hoàn toàn có thể chữa được. Tuy nhiên điều này sẽ phụ thuộc phần lớn vào người bệnh có đủ quyết tâm và kiên trì muốn thay đổi hay không.

Về phương pháp điều trị, bệnh trầm có thể điều trị dưới nhiều hình thức khác nhau như: dùng thuốc uống hỗ trợ rối loạn trầm cảm, phương pháp trị liệu tâm lý, phương pháp đông y và tây y kết hợp, phương pháp thiền định, yoga…

Làm thế nào để chữa trị trầm cảm có hiệu quả?

Khám và chẩn đoán bệnh sớm, đúng

Để hiệu quả điều trị cao, trước hết cần chẩn đoán bệnh sớm và đúng. Vấn đề này phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm của bác sĩ. Các triệu chứng trầm cảm và lo âu thường hay chồng chéo lên nhau, nên có bệnh nhân khai bệnh nặng thêm, có bệnh nhân lại khai bệnh nhẹ đi, vì thế cần phải thăm khám nhiều lần.

Điều trị trầm cảm lo âu ở thể nhẹ chưa cần dùng đến thuốc, người bệnh có thể khắc phục bằng cách thay đổi lối sống cũng như thói quen sinh hoạt. Nếu bệnh đã tiến triển sang giai đoạn vừa và nặng, cần điều trị kéo dài và kết thợp nhiều phương pháp khác nhau, nhiều bệnh nhân có thể sẽ phải nhập viện.

Phải kết hợp nhiều phương pháp trong điều trị bệnh, bao gồm cả thuốc và trị liệu tâm lý là do nguyên nhân trầm cảm, trong cuộc sống chúng ta ai cũng gặp phải căng thẳng nhưng chỉ một số mắc bệnh mà nhiều người khác lại không. Điều này cho thấy cấu trúc tâm lý của những người bị trầm cảm rất yếu ớt và nhạy cảm hơn với căng thẳng, stress. Thuốc men giúp kiểm soát được tình trạng bệnh, còn các phương pháp trị liệu tâm lý giúp người bệnh trầm cảm học được cách đối đầu với các tình huống bất lợi, cũng như giúp họ thay đổi cấu trúc tâm lý về lâu dài.

Khám và chẩn đoán bệnh sớm, đúng 1

Việc sử dụng thuốc chống trầm cảm để điều trị chỉ nên phối hợp khi thật sự cần thiết để tránh những tác dụng phụ không tốt. Tại Việt Nam đã có hầu như đủ các loại thuốc chống trầm cảm được chấp thuận lưu hành tại các nước tiên tiến.

Đối với những bệnh nhân trầm cảm có chỉ định dùng thuốc, việc sử dụng thuốc cần lâu dài, bao gồm cả giai đoạn tấn công và điều trị duy trì.

Giai đoạn điều trị tấn công thường kéo dài từ 6-12 tuần. Khi những triệu chứng trầm cảm đã hết hoàn toàn bệnh nhân sẽ chuyển sang giai đoạn điều trị duy trì. Mục đích của việc điều trị duy trì là ngăn chặn tái phát bệnh, đặc biệt là ở những bệnh nhân có nguy cơ tái phát cao như: bệnh nhân có tiền sử trầm cảm, bệnh nhân có nhiều giai đoạn trầm cảm, bệnh nhân có những triệu chứng tổn hại nặng nề về mặt chức năng (học tập, xã hội), bệnh nhân có triệu chứng loạn thần, vv.

Trong điều trị, đáp ứng thuốc khác nhau ở mỗi cá nhân và cũng khác nhau trên cùng một cá nhân ở từng thời điểm khác nhau. Lựa chọn thuốc chống trầm cảm sẽ tùy thuộc và tình trạng bệnh, thể trạng bệnh nhân, đáp ứng, khả năng dung nạp thuốc (khả năng dung nạp thuốc hiểu nôm na là khả năng chịu đựng của bệnh nhân khi dùng thuốc), và không kém phần quan trọng là kinh nghiệm của bác sĩ chữa bệnh.

Khám và chẩn đoán bệnh sớm, đúng 2

Tuân thủ theo các phương pháp điều trị theo quy định của bác sĩ

  • Gắn bó với kế hoạch điều trị và tuân thủ đúng phác đồ, uống thuốc theo đúng chỉ định
  • Tham gia trị liệu tâm lý thường xuyên
  • Hoàn thành tất cả các bài tập mà bác sĩ cung cấp
  • Không sử dụng thuốc lá và rượu vì chúng có thể cản trở hấp thu thuốc.

Điều quan trọng là KHÔNG bao giờ được NGỪNG THUỐC ĐỘT NGỘT, điều này có thể làm gia tăng các triệu chứng trầm cảm và có thể kích hoạt trầm cảm tái phát.

Thực hành tự chăm sóc tại nhà

Tự chăm sóc tại nhà cũng là một điều quan trọng giúp hỗ trợ điều trị trầm cảm và ngăn chặn trầm cảm tái phát. Hãy nghỉ ngơi đầy đủ và ngủ đủ giấc. Một chế độ ăn uống lành mạnh với các vitamin và khoáng chất thiết yếu cũng rất quan trọng đối với sức khỏe nói chung. Ngoài ra, việc tập thể dục thường xuyên cũng làm tăng các hóa chất mang lại cảm giác tốt trong não.

Nếu bạn đang gặp vấn đề liên quan tới giấc ngủ hoặc cần hỗ trợ về kế hoạch ăn uống hay thói quen tập thể dục, hãy nói chuyện với bác sĩ của bạn. Các bác sĩ  sẽ hướng dẫn bạn các kỹ thuật thư giãn cho giấc ngủ hoặc giới thiệu bạn tới một chuyên gia dinh dưỡng hay huấn luyện viên thể thao.

Tham khảo thêm bài viết sau đây để biết cách tự chăm sóc bản thân tại nhà: Cách chữa bệnh trầm cảm tại nhà

Thực hành tự chăm sóc tại nhà 1

Trò chuyện về bệnh của họ. Khi nhận ra người thân của mình bị trầm cảm, bạn nên có một cuộc nói chuyện cởi mở và chân thành với họ. Giải thích với họ rằng trầm cảm là một chứng rối loạn bệnh lý, có thể được chẩn đoán và điều trị khỏi.

Xem thêm nên làm gì khi trò chuyện với người bị trầm cảm

Người bị trầm cảm rất nhạy cảm trong vấn đề cảm xúc. Vì thế khi trò chuyện với họ bạn nên:

Biết lắng nghe. Hãy chuẩn bị để nghe bất kì điều gì và không tỏ ra sốc dù cho điều đó có thực sự khủng khiếp. Hãy cởi mở, chu đáo, lắng nghe mà không đánh giá. Nếu họ không muốn nói chuyện, hãy hỏi một cách nhẹ nhàng. Ví dụ  có thể hỏi xem tuần vừa rồi họ có ổn không. Khi họ kể với bạn chuyện buồn, có thể động viên họ bằng cách: "Cám ơn bạn đã chia sẻ với mình" hay "Chắc rất khó để nói ra điều này".

Toàn tâm toàn ý vào trò chuyện. Hãy cất điện thoại của mình và nhìn vào mắt họ khi họ nói chuyện. Điều này giúp thể hiện rằng bạn quan tâm và dành 100% nỗ lực vào cuộc trò chuyện với họ.

Biết phải nói điều gì. Người bệnh trầm cảm cần nhất là lòng yêu thương và thấu hiểu từ những người bên cạnh. Ngoài lắng nghe bạn cũng cần biết tế nhị, khôn khéo trong việc sẽ nói gì với họ. Một  vài câu nói dưới đây có thể là gợi ý cho bạn:

  • Mình sẽ ở bên bạn và không để bạn đơn độc
  • Mình có thể không hiểu được cảm giác thật sự của bạn nhưng mình muốn ở bên bạn và giúp đỡ bạn, mình lo lắng cho bạn
  • Mình biết tình trạng của bạn và đó cũng là lý do gây ra những cảm xúc và suy nghĩ hiện tại

Đừng bao giờ nói với trầm cảm theo kiểu:

  • Đừng như vậy nữa hay vui lên đi nào.
  • Bạn sẽ ổn thôi, đừng lo nữa
  • Tất cả chỉ là do bạn nghĩ mà thôi
  • Sao bạn lại như vậy?
  • Cuộc sống rất quý giá, sao bạn lại muốn chết?
  • Ai cũng sẽ trải qua những lúc buồn bã
  • Đừng có điên nữa
  • vv

Thay vào đó hãy đồng cảm hơn. Thử tưởng tượng rằng cả thế giới đều chống lại bạn, bạn sẽ muốn nghe điều gì nhất?

Đừng tranh cãi về cảm xúc của người bệnh trầm cảm. Đừng cố gắng lôi người bệnh bị trầm cảm ra khỏi cảm xúc của họ. Những cảm xúc đó với người bình thường có thể rất vô lý, nhưng việc tranh cãi với người bị trầm cảm không phải là một cách hay. Bạn có thể nói rằng: “Mình biết bạn đang rất buồn. Mình có thể làm gì đó để giúp bạn được không?"

Nhiều người bị trầm cảm thường cố lảng tránh hay nói dối về tình trạng của họ. Nếu bạn hỏi họ ổn chứ,  họ có thể sẽ nói vẫn ổn. Hãy nghĩ cách hỏi khác để biết được cảm giác thật của người đó.

Tránh xung đột. Những người bị trầm cảm có nhiều vấn đề bất thường trong cảm xúc và ở trạng thái rất dễ bị tổn thương, vì thế bạn cần kiên quyết với họ nhưng cũng không nên quá nặng nề. Hãy kiên nhẫn để họ mở lòng và cho họ thời gian mà họ cần, chỉ cần đừng để họ lảng tránh cuộc nói chuyện về vấn đề của họ. Bạn đừng bao giờ bắt đầu bằng câu: "Bạn/Em/Chị/Anh mắc bệnh trầm cảm rồi. Phải làm thế nào đây?". Thay vào đó hãy nói: "Gần đây mình cảm thấy bạn có vẻ buồn. Có phải bạn đã gặp chuyện gì không?"

Giúp người họ lạc quan hơn. Khi trò chuyện với người bị trầm cảm, hãy cố gắng giữ cuộc nói chuyện theo chiều hướng tích cực. Đừng quá vui vẻ hay hồ hởi mà chỉ cần cho họ thấy một góc nhìn khác tốt hơn trong cuộc sống và hoàn cảnh của họ.

...............................................................................................................

Hãy hiểu rằng bạn không thể chữa bệnh trầm cảm. Bạn muốn giúp đỡ người thân của mình hết sức có thể, nhưng bạn không phải là bác sĩ và bệnh trầm cảm không thể chữa khỏi bằng một cách đơn giản nào đó. Những gì bạn có thể làm chỉ nên là động viên người thân chấp nhận sự điều trị, ở bên cạnh khi họ cần.

Đi cùng người thân tới buổi khám đầu tiên và những buổi khác (nếu có thể). Việc này vừa giúp người thân của bạn cảm thấy yên tâm hơn, vừa giúp bạn có cơ hội nói chuyện ngắn gọn về triệu chứng của người thân. Nếu họ chần chừ trong việc đặt lịch khám, bạn hãy thay họ trực tiếp sắp xếp cuộc hẹn và đưa họ đi.

Động viên người bệnh. Mỗi bác sĩ đều có cách tư vấn khác nhau, nếu buổi tư vấn với chuyên gia này không khả quan, hãy động viên họ vượt qua chán nản để tìm bác sĩ khác hợp với họ hơn.

Kiên nhẫn. Cả bạn và người thân đều cần kiên nhẫn vì việc tư vấn và sử dụng thuốc, bởi việc điều trị cần phải lâu dài (lên tới vài tháng) mới bắt đầu có kết quả. Không nên từ bỏ sớm và giữa chừng. Nhớ nhắc nhở họ uống thuốc đúng giờ.

Đưa người thân đi dạo và khuyến khích họ theo đuổi những điều mới mẻ. Hãy rủ người thân làm gì đó mà họ có thể tận hưởng bầu không khí trong lành, chỉ cần cùng nhau đi bộ khoảng 20 phút cũng có thể giúp cải thiện tâm trạng. Ngoài ra, bạn hãy khuyến khích họ học thêm một điều gì đó mới, như học tiếng, học làm thơ, sáng tác truyện, việc này giúp họ chuyển hướng tập trung và tránh xa những suy nghĩ tiêu cực. Các bạn cũng có thể cùng xem một bộ phim hay cùng đọc một quyển sách rồi thảo luận với nhau.

Giữ liên lạc thường xuyên. Bạn nên thể hiện rằng bạn sẽ luôn ở bên cạnh họ bằng cách giữ liên lạc với họ thường xuyên. Cố gắng gặp họ nhiều nhất có thể nhưng không làm họ khó chịu. Nếu bạn bạn có thể gửi tin nhắn, gọi điện hoặc gửi email.

Hãy kêu gọi sự giúp đỡ ngay lập tức nếu người thân của bạn có ý định tự tử. Hãy gọi 115 hoặc đưa họ tới phòng cấp cứu gần nhất.

Vì sao phải điều trị trầm cảm lâu dài?

Bệnh trầm cảm là một bệnh thuộc nhóm bệnh lý tâm thần, đặc điểm mạn tính và hay tái phát. Vì thế quá trình điều trị phải kéo dài. Thời gian chính xác bao lâu không thể xác định, nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau:

  • Thời gian phát bệnh trước khi bắt đầu điều trị
  • Quá trình đáp ứng thuốc (nhanh hay chậm sau nhiều lần đổi thuốc và điều chỉnh thuốc)
  • Nguy cơ tái phát (bệnh sử gia đình, các yếu tố căng thẳng trong cuộc sống, vv)

Khi quyết định dừng điều trị, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng từ bác sĩ, sau đó bệnh nhân cần được theo dõi chặt chẽ nhằm tránh tái phát bệnh.

Thói quen sống giúp điều trị bệnh trầm cảm hiệu quả

Thói quen sống giúp điều trị bệnh trầm cảm hiệu quả 1

Thói quen ăn uống

Một chế độ ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng và đảm bảo khoa học cũng là biện pháp giúp bạn khắc phục tình trạng bệnh trầm cảm hiệu quả.

Một chế ăn phù hợp đối với người bệnh trầm cảm đó là hạn chế những loại thực phẩm có chứa nhiều chất đường, đồng thời tăng cường bổ sung những loại thực phẩm giàu omega-3 và các loại thực phẩm chứa nhiều axit folic để làm giảm trầm cảm.

Ví dụ những thực phẩm bổ sung rất tốt cho người trầm cảm như: các loại rau có lá màu xanh hoặc sẫm, nước cam, các loại hạt ngũ cốc, dầu gan cá, các loại hạt lanh, hạt chia, quả óc chó, cá thu, cá hồi, cá trích…

Thói quen về giấc ngủ

Việc cải thiện thói quen đi ngủ có tác dụng hỗ trợ rất lớn cho tinh thần của bạn. Giúp bạn có tinh thần tốt nhất và tràn đầy năng lượng sau mỗi buổi sáng thức dậy. Cách để rèn luyện thói quen tốt cho giấc ngủ như: đi ngủ và thức dậy vào một giờ nhất định hàng ngày, có kế hoạch thời gian đi ngủ cụ thể hoặc tạo các thói quen tốt trước khi bắt đầu đi ngủ bằng việc đọc sách, nghe radio những câu chuyện vui và tích cực, bật tinh dầu trong phòng ngủ, nghe nhạc nhẹ hoặc có thể ngồi thiền… Những thói quen này sẽ giúp bạn tinh thần được thư giãn, thoải mái và dễ chịu hơn từ đó có thể dễ dàng đi vào giấc ngủ.

Thói quen về sinh hoạt, làm việc

Những thói quen tốt về sinh hoạt, làm việc giúp bạn giảm bớt được mức độ trầm cảm như: chế độ làm việc hợp lý, không cố gắng quá sức, luôn giữ tâm trạng được quân bình trong cả công việc lẫn cuộc sống. Tránh trường hợp, một số người khi đã bị trầm cảm nhưng lại không biết cân bằng được cảm xúc trong công việc mà bị cố quá sức, lâu dần đến đỉnh điểm gây ra sự ức chế, căng thẳng và stress… hậu quả mức độ trầm cảm không những thuyên giảm mà còn càng nặng hơn.

Thói quen về tập thể dục

Tạo thói quen về tập thể dục giúp bạn tăng thể chất và tinh thần tốt hơn. Đồng thời, việc tập thể dục giúp bạn nhiều năng lượng hơn và giúp bạn cảm thấy khỏe khoắn suốt cả ngày. Tùy vào sức khỏe của mỗi người, chúng ta có thể lựa chọn những phương pháp tập luyện cho phù hợp bằng cách đi bộ, đạp xe, bơi lội, yoga, khiêu vũ hoặc sexy dance…

Thói quen suy nghĩ tích cực

Ngoài những cách thay đổi các thói quen trên thì bạn cũng đồng nghĩa thay đổi các quan điểm sống, tư duy bên trong suy nghĩ của mình. Nâng cao sự hiểu biết thực tế để có những cách nhìn nhận và đánh giá đúng sự thật, không bị ảo tưởng rồi khiến bản thân trở lên thất vọng. Đồng thời, bạn hãy biết cách mở rộng lòng mình, đón nhận tất cả những điều xảy ra trong cuộc sống với thái độ tích cực, lạc quan. Điều này sẽ không chỉ giúp bạn nhanh chóng thoát ra khỏi những cơn mụ mị, u uất bấy lâu nay mà còn giúp bạn tận hưởng cuộc sống vui vẻ và hạnh phúc hơn.

Trầm cảm có thể không bị xã hội xa lánh như các bệnh tâm thần khác (tâm thần phân liệt, động kinh, vv) nhưng lại mang nhiều dấu hiệu nguy hiểm khác, đó là suy nghĩ về cái chết của người bệnh. Ví dụ điển hình nhất là giết trẻ sơ sinh (trầm cảm loạn thần sau sinh – infanticide), con cái giết cha mẹ (trầm cảm khó chịu – parricide), giết người hàng loạt (hướng chẩn đoán trầm cảm – mass murder), vv. Vì thế, cần chữa trị trầm cảm càng sớm càng tốt. Trong bài viết này chúng tôi không chẩn đoán bệnh và không sử dụng thay thế cho điều trị y tế bởi bác sĩ hoặc những chuyên gia tâm thần.

Viết bình luận
1
Xin chào! Vững Trí có thể giúp gì cho bạn không?