Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ là thuật ngữ chung cho các bệnh đặc trưng bởi sự suy giảm trí nhớ, ngôn ngữ, giải quyết vấn đề và tư duy gây ảnh hưởng đến khả năng thực hiện các hoạt động thường ngày của một người.

Sa sút trí tuệ là gì?

Sa sút trí tuệ là gì? 1

Sa sút trí tuệ không phải là một bệnh duy nhất; đó là một thuật ngữ tổng thể bao gồm một loạt các tình trạng y tế cụ thể, bao gồm cả bệnh Alzheimer. Các rối loạn được nhóm lại theo thuật ngữ chung là sa sút trí tuệ do các thay đổi não bất thường. Những thay đổi này kích hoạt sự suy giảm các kỹ năng tư duy, còn được gọi là khả năng nhận thức, đủ nghiêm trọng để làm suy yếu cuộc sống hàng ngày. Nó cũng ảnh hưởng đến hành vi, cảm xúc và các mối quan hệ.

Bệnh Alzheimer chiếm 60-80% các trường hợp. Sa sút trí tuệ, xảy ra do chảy máu vi mô và tắc nghẽn mạch máu trong não, là nguyên nhân phổ biến thứ hai của chứng mất trí nhớ. Nhưng có nhiều điều kiện khác có thể gây ra các triệu chứng sa sút trí tuệ, bao gồm một số bệnh có thể đảo ngược, chẳng hạn như các vấn đề về tuyến giáp và thiếu vitamin.

Những dấu hiệu và triệu chứng của sa sút trí tuệ là gì?

Sau đây là những triệu chứng thường gặp:

  • Mất trí nhớ
  • Khó khăn trong việc sử dụng ngôn ngữ, giao tiếp và thực hiện những hoạt động thường ngày
  • Lẫn lộn về thời gian và địa điểm
  • Gặp khó khăn trong suy nghĩ trừu tượng
  • Đặt đồ vật không đúng chỗ
  • Đột ngột thay đổi hành vi, tính cách và cảm xúc
  • Mất tính chủ động và thờ ơ

Nếu như bạn có bất kì dấu hiệu hay triệu chứng nào kể trên hay có bất cứ vấn đề nào về trí nhớ, hãy khám bác sĩ ngay. Cơ địa mỗi người là khác nhau. Vì vậy hãy hỏi ý kiến bác sĩ để lựa chọn được phương án thích hợp nhất.

Nguyên nhân gây sa sút trí tuệ

Sa sút trí tuệ là do tổn thương các tế bào não. Thiệt hại này cản trở khả năng của các tế bào não giao tiếp với nhau. Khi các tế bào não không thể giao tiếp bình thường, suy nghĩ, hành vi và cảm xúc có thể bị ảnh hưởng.

Bộ não có nhiều vùng riêng biệt, mỗi vùng chịu trách nhiệm cho các chức năng khác nhau (ví dụ: bộ nhớ, phán đoán và chuyển động). Khi các tế bào trong một khu vực cụ thể bị hỏng, khu vực đó không thể thực hiện các chức năng của nó một cách bình thường.

Các loại sa sút trí tuệ khác nhau có liên quan đến các loại tổn thương tế bào não cụ thể ở các vùng đặc biệt của não. Ví dụ, trong bệnh Alzheimer, lượng protein nhất định bên trong và bên ngoài tế bào não khiến các tế bào não khó có thể khỏe mạnh và giao tiếp với nhau. Vùng não được gọi là trung tâm học tập và trí nhớ trong não, và các tế bào não ở vùng này thường là nơi đầu tiên bị hư hại. Đó là lý do tại sao mất trí nhớ thường là một trong những triệu chứng sớm nhất của bệnh Alzheimer.

Trong khi hầu hết những thay đổi trong não gây ra chứng mất trí nhớ là vĩnh viễn và làm trầm trọng thêm theo thời gian. Một số nguyên nhân dưới đây cũng ảnh hưởng đến tình trạng sa sút trí tuệ:

  • Phiền muộn
  • Tác dụng phụ của thuốc
  • Sử dụng quá mức rượu
  • Các vấn đề về tuyến giáp
  • Thiếu vitamin

Sa sút trí tuệ được chẩn đoán như thế nào?

Sa sút trí tuệ được chẩn đoán như thế nào? 1

Để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ, trước tiên các bác sĩ đánh giá xem một người có tình trạng có thể điều trị cơ bản như chức năng tuyến giáp bất thường, tràn dịch não bình thường hay thiếu vitamin có thể liên quan đến những khó khăn về nhận thức. Phát hiện sớm các triệu chứng rất quan trọng, vì một số nguyên nhân có thể được điều trị.

Một đánh giá y tế cho chứng sa sút trí tuệ thường bao gồm:

  • Tiền sử bệnh: Các câu hỏi điển hình về lịch sử y tế và gia đình của một người có thể bao gồm hỏi về việc liệu chứng mất trí nhớ trong gia đình, các triệu chứng bắt đầu như thế nào và khi nào, thay đổi hành vi và tính cách và nếu người đó đang sử dụng một số loại thuốc có thể gây ra hoặc làm nặng thêm các triệu chứng.
  • Khám sức khỏe: Đo huyết áp và các dấu hiệu quan trọng khác có thể giúp các bác sĩ phát hiện các tình trạng có thể gây ra hoặc xảy ra với chứng mất trí. Một số điều kiện có thể được điều trị.
  • Xét nghiệm thần kinh: Đánh giá sự cân bằng, phản ứng cảm giác, phản xạ và các chức năng nhận thức khác giúp xác định các điều kiện có thể ảnh hưởng đến chẩn đoán hoặc có thể điều trị bằng thuốc.

Những xét nghiệm nào được sử dụng để chẩn đoán chứng sa sút trí tuệ?

– Xét nghiệm nhận thức và thần kinh.:Những bài kiểm tra này được sử dụng để đánh giá trí nhớ, giải quyết vấn đề, kỹ năng ngôn ngữ, kỹ năng toán học và các khả năng khác liên quan đến hoạt động trí óc.

– Xét nghiệm trong phòng thí nghiệm: Kiểm tra máu cũng như kiểm tra mức độ của các hóa chất, hormone và vitamin khác nhau, có thể giúp tìm ra hoặc loại trừ các nguyên nhân có thể gây ra các triệu chứng.

– Quét não: Những xét nghiệm này có thể xác định đột quỵ, khối u và các vấn đề khác có thể gây mất trí nhớ. Quét cũng xác định những thay đổi trong cấu trúc và chức năng của não. Các quét phổ biến nhất là:

  • Chụp cắt lớp vi tính (CT), sử dụng tia x để tạo ra hình ảnh của não và các cơ quan khác
  • Chụp cộng hưởng từ (MRI), sử dụng từ trường và sóng vô tuyến để tạo ra hình ảnh chi tiết về cấu trúc cơ thể, bao gồm các mô, cơ quan, xương và dây thần kinh
  • Chụp cắt lớp phát xạ Positron (PET), sử dụng bức xạ để cung cấp hình ảnh về hoạt động của não

– Đánh giá tâm thần: Đánh giá này sẽ giúp xác định xem trầm cảm hoặc một tình trạng sức khỏe tâm thần khác có đang gây ra chứng sa sút trí tuệ không.

– Xét nghiệm di truyền: Một số chứng mất trí được gây ra bởi một khiếm khuyết gen đã biết. Trong những trường hợp này, xét nghiệm di truyền có thể giúp mọi người biết liệu họ có nguy cơ mắc chứng mất trí nhớ hay không.

Điều trị và chăm sóc sa sút trí tuệ

Điều trị chứng sa sút trí tuệ phụ thuộc vào nguyên nhân của nó. Trong trường hợp hầu hết các chứng mất trí tiến triển, bao gồm cả bệnh Alzheimer, không có cách chữa trị và không có cách điều trị nào làm chậm hoặc ngừng tiến triển của nó. Nhưng có những phương pháp điều trị bằng thuốc có thể tạm thời cải thiện triệu chứng. Các loại thuốc tương tự được sử dụng để điều trị bệnh Alzheimer cũng có thể giúp giảm triệu chứng của các loại bệnh sa sút trí tuệ khác.

Nguy cơ sa sút trí tuệ và phòng ngừa

Nghiên cứu mới cho thấy có những điều chúng ta có thể làm để giảm nguy cơ suy giảm nhận thức nhẹ và mất trí nhớ.

Một số yếu tố nguy cơ gây sa sút trí tuệ, chẳng hạn như tuổi tác và di truyền, không thể thay đổi. Nhưng các nhà nghiên cứu tiếp tục khám phá tác động của các yếu tố nguy cơ khác đối với sức khỏe não bộ và phòng ngừa chứng mất trí nhớ.

Nghiên cứu được báo cáo tại Hội nghị Quốc tế Hiệp hội Alzheimer 2019 cho thấy rằng việc áp dụng lối sống lành mạnh, bao gồm chế độ ăn uống lành mạnh, không hút thuốc, tập thể dục thường xuyên và kích thích nhận thức, có thể làm giảm nguy cơ suy giảm nhận thức và chứng mất trí.

Viết bình luận
1
Xin chào! Vững Trí có thể giúp gì cho bạn không?